مجمع : سعيد بن مسيّب و ضحّاك و عكرمه گفته‌اند : يعنى با حال مستى نزديك بجاى نماز نشويد كه مسجد باشد بقرينه ى * ( ( إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ ) ) * كه عبور و رد شدن از جايگاه نماز است نه از خود نماز ، و از حضرت باقر ( ع ) روايت شده است كه مقصود مستى خواب است نه شراب . كشف الاسرار : او كه از خدمت است و در آن ترسان و از بيم عقوبت لرزان غايت كار او حرقت است در آتش عقوبت ، گرش نيامرزد و باشد كه خود بيامرزد كه گفته است ( إِنَّ اللَّه يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعاً « آيا آن كس كه مستى او از نخوت نفس است و كبر و خويشتن پرستى كار او بر خطر است و مايه ى وى زيان و عمل وى بر وى تاوان در خطر و بيم استدراك و مكر و فرقت جاودان . « حَتَّى تَعْلَمُوا ما تَقُولُونَ » 43 مجمع : يعنى تا آنوقت كه آنچه مىگوئيد بفهميد و بعضى گفته‌اند : يعنى آنچه از قرآن مىخوانيد متوجّه باشيد . « إِلَّا عابِرِي سَبِيلٍ » 43 مجمع : دو معنى براى اين جمله نقل كرده‌اند : 1 - علىّ و ابن عبّاس و سعيد بن جبير گفتند : يعنى با جنابت نماز نخوانيد مگر مسافر باشيد كه مىتوانيد با تيمّم نماز بخوانيد . 2 - زهرى و جابر و عطا گفتند : يعنى با حال جنابت نزديك جاى نماز نشويد مگر بگذر كردن و رد شدن ، و اين معنى از امام باقر ( ع ) نيز نقل شده است . « أَوْ لامَسْتُمُ » 43 يعنى اگر عمل جنسى كرديد ، طبرى : عدّه اى عرب با موالى و غير عرب بحث كردند ، دسته ى اول گفتند مقصود از لامستم عمل جنسى است ، و دسته ى دوم گفتند : مخصوص اين عمل نيست ، چون بابن عبّاس گفتند ، او گفت موالى مغلوب شدند و مقصود مخصوص مباشرت و آميختن با زنان است . ابو الفتوح : حمزه و كسائى ( لمستم ) بىالف قرائت كرده‌اند و باقى قاريها ( لامستم ) با الف خوانده‌اند ، و فقها خلاف كردند در معنى لمس و ملامسه ، عدّه اى گفتند : مراد خلوت است با زنان كه عبد اللَّه عبّاس و مجاهد و قتاده و حسن بصرى بر اين عقيده‌اند ، و از امام باقر و صادق ( ع ) هم روايت شده است و مذهب شيعه نيز